VẬN TẢI BIỂN NỘI ĐỊA CÓ THỰC SỰ TIẾT KIỆM HƠN ĐƯỜNG BỘ?

Một doanh nghiệp cần vận chuyển container giữa các khu vực thường có xu hướng so sánh giá cước đầu tiên. Nếu giá vận tải biển nội địa thấp hơn trucking, nhiều doanh nghiệp sẽ nhanh chóng kết luận rằng đường biển chắc chắn là phương án tiết kiệm hơn.

Nhưng thực tế logistics không đơn giản như vậy.

Nếu giá cước thấp hơn, tổng chi phí logistics có thực sự thấp hơn?

Đây là câu hỏi quan trọng khi doanh nghiệp lựa chọn giữa vận tải biển nội địa và vận tải đường bộ (trucking container). Bởi một phương án có giá cước thấp chưa chắc đã là phương án có chi phí thực tế thấp nhất nếu phải cộng thêm chi phí đầu/cuối, handling, trung chuyển, thời gian chờ hoặc các khoản phát sinh khác.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “đường biển hay đường bộ rẻ hơn?”, doanh nghiệp nên đặt câu hỏi:

“Phương án nào giúp tối ưu tổng chi phí logistics và vẫn đảm bảo tiến độ giao hàng?”

Vận tải biển nội địa là gì?

Vận tải biển nội địa là hình thức vận chuyển hàng hóa giữa các cảng biển trong phạm vi Việt Nam bằng đường biển. Đối với hàng container có thể được vận chuyển từ một cảng này đến cảng khác trước khi tiếp tục kết nối với các phương thức vận tải khác để đưa hàng đến kho hoặc nhà máy.

Trong chuỗi logistics, vận tải biển thường đóng vai trò quan trọng đối với những lô hàng có:

• Quãng đường vận chuyển dài.
• Sản lượng hàng hóa lớn.
• Lịch vận chuyển có thể chủ động theo kế hoạch.
• Điểm đi và điểm đến có khả năng kết nối thuận lợi với cảng.
• Không yêu cầu giao hàng quá gấp.

Tuy nhiên, vận tải biển nội địa thường không phải là một hành trình Door-to-Door hoàn chỉnh.

Một container từ điểm xuất phát đến nhà máy có thể phải trải qua nhiều chặng:

Kho → Cảng → Vận tải biển → Cảng → Trucking → Nhà máy

Điều này có nghĩa giá cước của riêng chặng biển chỉ là một phần trong toàn bộ bài toán chi phí.

Vì sao vận tải biển nội địa thường được xem là tiết kiệm hơn đường bộ?

Nhận định vận tải biển có thể tiết kiệm hơn trucking xuất phát từ một số lợi thế tương đối rõ ràng.

Chi phí vận chuyển trên quãng đường dài

Đối với những tuyến vận chuyển dài, vận tải biển có khả năng tận dụng năng lực chuyên chở lớn của tàu để vận chuyển nhiều container trong cùng một hành trình.

Khi sản lượng hàng đủ lớn và tuyến tàu phù hợp, chi phí vận chuyển tính trên từng đơn vị hàng hóa có thể trở nên cạnh tranh hơn so với việc sử dụng phương tiện đường bộ xuyên suốt quãng đường.

Đây là lý do vận tải biển thường được cân nhắc khi doanh nghiệp có nhu cầu vận chuyển hàng hóa giữa các khu vực cách xa nhau.

Khả năng vận chuyển khối lượng lớn

Một lợi thế khác của vận tải biển là khả năng phục vụ sản lượng lớn.

Với doanh nghiệp có lượng container ổn định theo tuần hoặc theo tháng, việc tổ chức vận chuyển bằng đường biển có thể giúp tối ưu năng lực vận chuyển trên những tuyến phù hợp.

Trong khi đó, trucking cần bố trí phương tiện, tài xế và năng lực khai thác tương ứng với từng container hoặc từng chuyến.

Phù hợp với những tuyến có kết nối cảng thuận lợi

Vận tải biển phát huy hiệu quả tốt hơn khi cả điểm đi và điểm đến đều có kết nối thuận tiện với hệ thống cảng.

Ví dụ, nếu kho hàng nằm gần cảng và nhà máy sau đó cũng nằm gần cảng đích, số lượng chặng trucking đầu/cuối có thể được kiểm soát tương đối tốt.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp phải vận chuyển container thêm một quãng đường dài từ kho đến cảng và từ cảng đến nhà máy, lợi thế về giá cước biển có thể bị thu hẹp đáng kể.

Nói cách khác, vận tải biển có thể có lợi thế về chi phí vận chuyển trực tiếp, nhưng điều đó chưa đồng nghĩa với tổng chi phí logistics thấp hơn.

Vận tải biển nội địa có thực sự rẻ hơn trucking?

Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Giá cước vận chuyển ≠ Tổng chi phí logistics

Trong thực tế, doanh nghiệp không chỉ trả tiền cho một chặng vận chuyển. Một container cần được đưa từ điểm lấy hàng đến điểm giao cuối cùng, đồng thời phải đáp ứng yêu cầu về thời gian và quy trình giao nhận.

Có thể hình dung đơn giản:

Tổng chi phí logistics = Cước vận chuyển + Chi phí đầu/cuối + Phụ phí + Chi phí thời gian + Chi phí phát sinh

Tùy từng phương án, tổng chi phí có thể bao gồm:

• Cước vận chuyển.
• Phí THC/handling.
• Chi phí vận chuyển đầu và cuối.
• Chi phí kéo container.
• Chi phí trung chuyển.
• Chi phí nâng/hạ.
• Chi phí chờ.
• Chi phí lưu kho.
• Chi phí lưu container.
• Các khoản phụ phí liên quan.
• Chi phí do phát sinh chậm giao hàng.

Đây chính là lý do doanh nghiệp không nên chỉ lấy giá vận tải biển nội địa và giá trucking container để so sánh trực tiếp.

Ví dụ, một phương án vận tải biển có cước chặng chính thấp nhưng cần thêm nhiều công đoạn trung chuyển và trucking đầu/cuối. Khi cộng tất cả các khoản này, tổng chi phí có thể không còn thấp như kỳ vọng ban đầu.

So sánh vận tải biển nội địa và trucking container

Không có phương thức nào phù hợp với mọi tình huống. Việc lựa chọn nên dựa trên đặc điểm của từng tuyến và yêu cầu vận hành.

Tiêu chí	Vận tải biển nội địa	Trucking container
Chi phí trên tuyến dài	Có thể có lợi thế	Có thể cao hơn
Khối lượng lớn	Phù hợp	Phù hợp
Tính linh hoạt	Thấp hơn trong một số trường hợp	Cao
Giao tận kho/nhà máy	Cần kết nối chặng cuối	Thuận lợi
Phụ thuộc lịch	Có	Ít hơn
Thời gian	Phụ thuộc tuyến và lịch tàu	Chủ động hơn
Door-to-Door	Thường cần kết hợp phương thức khác	Có thể thực hiện trực tiếp
Giao hàng gấp	Hạn chế hơn	Phù hợp hơn
Điều chỉnh lịch giao nhận	Có thể hạn chế	Linh hoạt hơn

Bảng trên không nhằm khẳng định trucking tốt hơn vận tải biển hoặc ngược lại. Điểm quan trọng là mỗi phương thức giải quyết một bài toán logistics khác nhau.

Khi nào vận tải biển nội địa có thể tiết kiệm hơn trucking?

Vận tải biển có thể trở thành phương án đáng cân nhắc khi doanh nghiệp đáp ứng một số điều kiện nhất định.

1. Tuyến vận chuyển dài

Khoảng cách càng dài, lợi thế về năng lực chuyên chở của đường biển càng có thể phát huy.
Đặc biệt với những tuyến có kết nối cảng thuận lợi, vận tải biển có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt chi phí chặng chính.

2. Sản lượng container lớn

Nếu doanh nghiệp có sản lượng container ổn định, việc tổ chức vận chuyển theo tuyến biển có thể phù hợp hơn so với việc chỉ sử dụng trucking.
Sản lượng càng ổn định, doanh nghiệp càng có cơ sở để xây dựng kế hoạch vận chuyển theo lịch.

3. Có tuyến tàu phù hợp

Không phải cứ có cảng là vận tải biển sẽ tối ưu.
Doanh nghiệp cần xem xét lịch tàu, tần suất, thời gian vận chuyển và khả năng kết nối với điểm giao nhận thực tế.

4. Kho và điểm giao nhận gần cảng

Đây là yếu tố rất quan trọng.
Nếu kho hoặc nhà máy nằm gần cảng, chi phí vận chuyển đầu/cuối có thể được giảm đáng kể. Khi đó lợi thế về cước chặng biển có nhiều khả năng được giữ lại trong tổng chi phí.

5. Không yêu cầu giao hàng quá gấp

Nếu doanh nghiệp có lead time tương đối thoải mái, có thể chủ động kế hoạch nhập/xuất hàng và chấp nhận lịch vận chuyển cố định, vận tải biển là một phương án đáng cân nhắc.

6. Có khả năng tối ưu các chặng đầu/cuối

Một phương án biển hiệu quả thường không chỉ nằm ở giá cước tàu mà còn ở cách doanh nghiệp tổ chức các chặng:

Kho → Cảng → Cảng → Kho/Nhà máy
Nếu các chặng này được phối hợp tốt, tổng chi phí logistics có thể được tối ưu đáng kể.

Khi nào trucking có thể tối ưu hơn vận tải biển?

 

Ngược lại, trucking container có thể trở thành phương án phù hợp hơn khi doanh nghiệp cần tính linh hoạt và khả năng kiểm soát hành trình.

Kho hoặc nhà máy nằm xa cảng

Nếu điểm giao hàng nằm sâu trong khu công nghiệp hoặc cách xa cảng, việc đưa container qua đường biển có thể tạo thêm một hoặc nhiều chặng vận chuyển.
Trong trường hợp này, doanh nghiệp cần tính toàn bộ chi phí từ cảng đến điểm giao cuối cùng thay vì chỉ nhìn vào cước biển.

Cần giao trực tiếp đến nhà máy

Trucking có lợi thế rõ ràng trong những bài toán cảng – kho – nhà máy.
Container có thể được nhận tại cảng và kéo trực tiếp đến địa điểm giao nhận theo kế hoạch, hạn chế số lần trung chuyển không cần thiết.

Hàng cần giao gấp

Khi tiến độ giao hàng là yếu tố quan trọng, khả năng chủ động thời gian của trucking có thể mang lại giá trị lớn.
Đặc biệt với những lô hàng liên quan trực tiếp đến kế hoạch sản xuất, việc chậm giao có thể tạo ra chi phí lớn hơn nhiều so với phần chênh lệch cước vận chuyển ban đầu.

Cần chủ động thời gian nhận và giao

Trucking cho phép doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc điều phối phương tiện theo kế hoạch nhận hàng, giao hàng và tình trạng thực tế của chuỗi cung ứng.
Điều này đặc biệt hữu ích đối với các doanh nghiệp có lịch sản xuất thay đổi hoặc cần điều chỉnh kế hoạch giao nhận.

Tuyến có nhiều điểm giao nhận

Khi container cần được điều phối qua nhiều điểm hoặc kết hợp với hệ thống kho, trucking có thể tạo ra sự linh hoạt tốt hơn so với việc phụ thuộc vào một lịch vận tải cố định.

Các tuyến nội vùng và khu vực Tây Nam Bộ

Đối với doanh nghiệp có hoạt động vận chuyển container giữa TP.HCM – Bình Dương – Bình Phước – Long An và khu vực Tây Nam Bộ, bài toán thực tế thường không chỉ là khoảng cách.
Doanh nghiệp còn phải xem xét vị trí cảng, khu công nghiệp, kho, nhà máy, thời gian lấy/trả container và yêu cầu giao nhận.
Trong những trường hợp này, một phương án trucking được tổ chức tốt có thể tối ưu hơn khi xét trên toàn bộ hành trình.

Trucking không nhất thiết phải là phương án rẻ nhất trên từng kilomet, nhưng có thể là phương án tối ưu hơn khi xét trên toàn bộ chuỗi logistics.

Ví dụ thực tế: Giá cước thấp nhưng tổng chi phí lại cao hơn

Giả sử một doanh nghiệp cần vận chuyển container từ khu vực phía Nam đến một nhà máy. Doanh nghiệp nhận được hai phương án.

Phương án A: Vận tải biển nội địa

Doanh nghiệp có thể phải tính đến:

• Chi phí đưa container đến cảng.
• Cước vận tải biển.
• Phí handling/THC.
• Chi phí xử lý tại cảng đích.
• Chi phí trucking từ cảng đến nhà máy.
• Thời gian chờ theo lịch vận chuyển.
• Các khoản phụ phí phát sinh nếu có.

Nhìn riêng vào cước vận tải biển, phương án A có thể rất hấp dẫn.

Nhưng sau khi cộng các chi phí đầu/cuối và thời gian liên quan, tổng chi phí thực tế cần được tính lại.

Phương án B: Trucking

Với trucking, quy trình có thể đơn giản hơn:

Nhận container tại cảng → Kéo container → Giao trực tiếp đến nhà máy

Chi phí sẽ tập trung vào hoạt động vận chuyển đường bộ và các chi phí giao nhận liên quan.

Phương án này có thể có giá cước trên chặng chính cao hơn. Tuy nhiên, nếu giảm được trung chuyển, thời gian chờ và các chi phí phát sinh, Total Logistics Cost có thể trở nên cạnh tranh hơn.

Đây chỉ là ví dụ minh họa về cách tính, không phải báo giá thực tế.

Điểm cần nhớ là:

Phương án có giá cước thấp hơn chưa chắc có tổng chi phí logistics thấp hơn.

Doanh nghiệp nên lựa chọn vận tải biển hay trucking?

Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “giá bao nhiêu?”, bộ phận Logistics, Supply Chain hoặc Procurement nên bắt đầu bằng việc xác định toàn bộ bài toán vận chuyển.

Có thể sử dụng checklist sau:

1. Điểm lấy hàng ở đâu?

Kho, cảng, ICD hay nhà máy?

2. Điểm giao hàng ở đâu?

Khoảng cách từ điểm giao đến cảng gần nhất là bao nhiêu?

3. Khoảng cách đến cảng bao xa?

Chi phí trucking đầu/cuối có thể ảnh hưởng đáng kể đến tổng chi phí.

4. Sản lượng container là bao nhiêu?

Theo ngày, tuần hay tháng?

5. Thời gian giao hàng yêu cầu?

Doanh nghiệp có thể chờ theo lịch tàu hay cần giao hàng theo thời gian cụ thể?

6. Có cần Door-to-Door không?

Nếu cần giao trực tiếp từ cảng đến nhà máy, trucking có thể mang lại sự thuận tiện cao hơn.

7. Có chấp nhận lịch vận chuyển cố định không?

Nếu kế hoạch sản xuất thay đổi thường xuyên, tính linh hoạt cần được đưa vào bài toán.

8. Tổng chi phí logistics của từng phương án là bao nhiêu?

Đây mới là câu hỏi cuối cùng cần trả lời.

Không nên lựa chọn phương thức vận tải chỉ dựa trên giá cước.

Phát Đạt Transport – giải pháp trucking container linh hoạt cho doanh nghiệp

 

Trong chuỗi logistics, trucking không chỉ là một phương thức vận chuyển thay thế đường biển. Đây còn là mắt xích kết nối trực tiếp cảng – kho – nhà máy. Với định hướng chuyên về vận tải container đường bộ (Trucking), Phát Đạt Transport tập trung phục vụ nhu cầu vận chuyển container của doanh nghiệp, đặc biệt tại các tuyến khu vực phía Nam và Tây Nam Bộ. Phát Đạt Transport hiện sở hữu 50 đầu kéo container, cùng hệ thống kho bãi và đội ngũ vận hành phục vụ hoạt động giao nhận container. Doanh nghiệp có thế mạnh ở các tuyến TP.HCM – Bình Dương – Bình Phước – Tây Nam Bộ, phù hợp với những nhu cầu cần chủ động điều phối phương tiện và kết nối cảng với kho, nhà máy. Trong quản lý vận tải, Phát Đạt Transport ứng dụng TMS và GPS Tracking nhằm hỗ trợ theo dõi hành trình, điều phối phương tiện và kiểm soát hoạt động vận chuyển.

Điểm quan trọng không nằm ở việc trucking luôn rẻ hơn vận tải biển.

Mà là doanh nghiệp cần một phương án phù hợp với địa điểm giao nhận, thời gian yêu cầu, sản lượng container và tổng chi phí logistics của mình.

Nếu doanh nghiệp đang cân nhắc giữa vận tải biển nội địa và trucking, Phát Đạt Transport có thể đồng hành phân tích tuyến vận chuyển, điểm lấy/giao hàng và nhu cầu thực tế để lựa chọn phương án phù hợp.

Kết luận – Vận tải biển chưa chắc rẻ hơn trucking

Vậy vận tải biển nội địa có thực sự tiết kiệm hơn đường bộ?

Câu trả lời là: không phải trong mọi trường hợp.

Vận tải biển nội địa có thể có lợi thế đối với những tuyến dài, sản lượng lớn, có kết nối cảng thuận lợi và không yêu cầu giao hàng quá gấp.

Trong khi đó, trucking container có lợi thế về tính linh hoạt, khả năng chủ động thời gian và giao nhận trực tiếp, đặc biệt với các bài toán cảng – kho – nhà máy.

Doanh nghiệp vì vậy không nên chỉ so sánh giá vận tải biển nội địa với giá trucking container.

Thay vào đó, hãy đánh giá:

Cước vận chuyển + chi phí đầu/cuối + phụ phí + thời gian + các chi phí phát sinh = Tổng chi phí logistics.

Cuối cùng, phương án vận tải tiết kiệm nhất không nhất thiết là phương án có giá cước thấp nhất, mà là phương án giúp doanh nghiệp tối ưu tổng chi phí và đảm bảo tiến độ giao hàng.

Mỗi phương thức phù hợp với một bài toán logistics khác nhau. Điều quan trọng là lựa chọn đúng phương thức cho đúng tuyến, đúng sản lượng và đúng yêu cầu vận hành.